Hz. Salih a.s. ile Hz. Hud a.s. arasındaki soy silsilesine bakacak olursak:
Bakın şimdi. Hz. Nuh a.s., Sam ve İrem. İrem den sonra ikiye ayrılıyor. Hz. Salih a.s. soyu ve Hz. Hud a.s.’ın soyu. Özellikle İbn-i Sad’ın Tabakatında ve Taberi’nin Tarih’inde ve Belâzuri’nin Ensâb-u Eşraf’ında bu silsile ile ilgili bilgileri alabiliyoruz. İremden sonra ayrılan ve Hz. Salih a.s.’ın nesebini gösteren soy hakkında da yine tarih kaynaklarında bazı bilgiler de var. Dolayısıyla yanlış bir şey söylemiş olmazsak Hz. Hud a.s. ile Hz. Salih a.s. amca çocukları da sayılabilir. Ataları bir. Dikkat ederseniz Hz. Hud a.s. daha önce dünyaya geliyor ve Peygamber oluyor.
Helak olan Ad – Semud – Lut kavimlerinin kronolojik yapısına bakacak olursak şöyle bir tablo çıkıyor karşımıza:
| AD KAVMİ | SEMUD KAVMİ | LUT KAVMİ | |
| YAPI | İlk büyük helâk zinciri | Âd’dan sonra gelen ikinci zincir | Ahlâkî çöküşün zirvesi |
| ZAMAN | Hz. Nuh a.s.’dan sonra yaklaşık MÖ 3000-2500 arası (Tahmini) | Âd kavminden sonra Yaklaşık MÖ 2500 – 2000 | Semûd’dan sonra Hz. İbrahim a.s. İle aynı dönem |
| BÖLGE | Ahkaf bölgesi (Güney Arabistan – Yemen / Umman arası)İrem şehri ile ilişkilendirilir. | Hicr / Medâin Sâlih (bugünkü Suudi Arabistan) | * Sodom – Gomora * Lut Gölü (Ölü Deniz) Çevresi |
| PEYGAMBER | Hz. HUD a.s. | Hz. Sâlih (a.s.) | |
| ÖZELLİKLERİ | * Çok güçlü, iri yapılı * Gelişmiş Mimari * Putperestlik, Kibir, Zulüm | * Dağları oyarak ev yapan ileri taş mimarisi * Güçlü Ekonomi * İsyan ve İnkar | * Açık Ahlaksızlıklar * Tarihte ilk kez eşcinselliği toplumsal norm hâline getirme * Zulüm ve Misafir Düşmanlığı |
| MUCİZE | Allah’ın devesi | ||
| HELAK ŞEKLİ | 7 gece – 8 gün süren Şiddetli, soğuk ve uğultulu rüzgâr | Korkunç bir ses (sayha)ardından şiddetli sarsıntı | * Şehirlerin altı üstüne getirildi * Taş Yağmuru |
| SONRASI | Hz. Hûd (a.s.) ve müminler kurtuldu. Göç eden müminlerin neslinden Semud Kavmi ortaya çıktı | Hz. Sâlih (a.s.) ve iman edenler kurtuldu ve insanlık başka bölgelerde devam etti | Hz. Lut a.s. Ve iman edenler kurtuldu |
Bu kronolojiyi harita üzerinde şu şekilde görebiliyoruz:
Semûd kavminin yaşadığı dönem, İslâmî ve tarihî değerlendirmelerde yaklaşık olarak MÖ 2500–2000 arası kabul edilir. Bu dönem, dünya tarihinde erken–orta Tunç Çağına denk gelir ve aynı anda birçok önemli kavim ve medeniyet sahnededir.
Birde Semûd Kavmi Döneminde (MÖ 2500–2000) Dünya Medeniyetlerine bir bakalım:
| KAVİM ADI | BÖLGE | ÖZELLİK |
| SEMUD KAVMİ | Hicr / Medâin Sâlih (Kuzey Arabistan) | Dağları oyarak evler, ileri taş mimarisi |
| SABA ÖNCESİ TOPLULUKLAR | Güney Arabistan Kabileleri | Ticaret yollarının temeli bu dönemde atıldı |
| SÜMERLER(GEÇ DÖNEM) | Mezopotamya (Irak) Semûd ile en gelişmiş şehir uygarlıkları bu bölgede bulunuyordu. | * Yazı (çivi yazısı) * Tapınak Şehirleri (Uruk, Ur) * Çok Tanrılı İnanç |
| AKAD İMPARATORLUĞU (MÖ 2334–2154) | * İlk büyük imparatorluk * Sümer Şehirlerini Birleştirdi | |
| YENİ SÜMERLER (Ur III) | Akad sonrası yeniden Sümer hâkimiyeti | |
| HATTİ KÜLTÜRÜ | Anadolu | * Hititlerden önce * Merkezi Anadolu * Tunç İşçiliği ve Şehirleşme |
| ESKİ KRALLIK (Piramitler Çağı) | Mısır | * Keops, Kefren, Mikerinos * Gize Piramitleri Bu Dönemde Yapıldı * Güçlü Merkezi Yönetim |
| KENANİLER | Levant (Şam – Filistin – Ürdün) | * Şehir devletleri * Tarım ve Ticaret * Sonradan Fenikelilerin Atası |
| ELAM MEDENİYETİ | İran – Orta Asya | * Günümüz İran’ı * Sümerler ile Savaş ve Ticaret |
| İNDUS (Harappa) MEDENİYETİ | Hint Alt Kıtası | * Planlı şehirler * Kanalizasyon Sistemi |
Bu medeniyetleri birde harita üzerinde görelim:
Hz. Salih a.s.’a geçmeden önce önemli bir ayrıntıyı vermek gerekiyor. Çünkü bu ayrıntı dönem tarihi açısından bilinmesi gereken bir konu.
Daha önceden de bahsettiğim gibi peygamber efendimizin hadisinden ola çıkarak biz biliyoruz ki 124.000 peygamber gelmiş. Bu peygamberlerin biz sadece 28 tanesi Kur’an da geçmektedir. (Hz. Lokman, Hz. Üzeyir ve Hz. Zülkarneyn bunlara dahildir.) Peki geri kalan peygamberler hangi coğrafyalara gelmiş ve isimleri nelerdir? Bu soruya net bir cevap veremiyoruz. Ama araştırmacıların yaptığı tarihsel tespitler ve tarihçilerin yaptığı çalışmalar üst üste konduğunda bazı tahminlerde bulunabiliyor. Mesela Oğuz Kağan bunlardan bir tanesi.
Ön Türklerin inanç sistemleri ve yaşayışları hakkında en önemli kaynak Oğuz Kağan Destanıdır. Bu destanın başlarında Türklerin tarih sahnesine çıkışı şu şekilde anlatılır:
—“Nuh peygamber yeryüzünü oğulları arasında bölüştürdüğü zaman büyük oğlu Yafes’e doğu illeri ile Türkistan’ı verdi. Yafes Türklerin deyişine göre “Olcay Han” diye lakap alır.”
Oğuz Kağan ergin oluncaya kadar her fırsatta daima Tanrı’yı anıp ona şükrederdi. Ayrıca bu metinde Kara-Han dan bahsedilir ki Kara- Han Yafes’in torunudur.
Biz bu bilgileri esas alırsak yaklaşık bir tarihlendirme yapa biliriz. O da en erken Tufandan 100 yıl sonrasına işaret eder. Bu da yaklaşık olarak MÖ 2550-2400 yıllarına denk gelir. Buradan yola çıkarak Oğuz Kağan’ı Türklere gönderilen fakat hakkında bilgi verilmeyen bir peygamber olduğunu düşünebiliriz.(Bülent Şahin Erdeğer-Bilinmeyen Peygamberler S.115/116)
Hatta Dede Korkut olarak bildiğimiz Korkut Ata’nın da gene salih kişilerden olduğu tahmin edilmektedir. (Bülent Şahin Erdeğer-Bilinmeyen Peygamberler S.121)
Bu bilgileri vermemdeki amaç tarihi bir bilgi vermek değil. Döneme dikkat çekmek.
Tabi aynı dönemlerde Anadolu coğrafyasında tarih sahnesinde adı çok geçen Sümerler’den de bahsetmek lazım. Çünkü Ön Sümerlerin anlatıları ile İbrahim’i Dinlerin kıssaları arasında çok fazla benzerlikler var. Buradan da Ön Sümerler döneminde tek tanrılı bir inanışın olduğu düşüncesi ortaya çıkıyor. Erken Mezopotamya’nın kronolojisine göre Sümerler’in 5 dönemi vardır:
- URUK (Ön Sümerler) DÖNEMİ – MÖ 4000-3100
- CEMDET NASR DÖNEMİ – MÖ 3100-2900
- ERKEN HANEDAN DÖNEMİ – MÖ 2900-2350 (Tufan Bu Dönemde Yaşanmıştır)
- AKAD DÖNEMİ – MÖ 2350-2150 (Bu dönem Akad İşgali Altında Geçmiştir)
- NEO-SÜMER DÖNEMİ (Ur lll) – MÖ 2150-2000
Sümerlerin ilk döneminde tek tanrılı din hakimdir ve “Namma” tek yaratıcı tanrıdır. Yeri göğü ve var olan her şeyi o yaratmıştır. İlk döneme ait hiç put’a rastlanmamıştır. Sonradan türeyen tanrılar her şeye kadir olmayıp sadece birer görevlidirler. Bu durum da meleklerin putlaştırıldığı sonucunu ortaya çıkartıyor.(Bülent Şahin Erdeğer-Bilinmeyen Peygamberler S.89-90-98) Elimizdeki en eski dini metinler Sümerlerin tufan sonrası 4. ve 5. Dönemlerinden kalmadır. Sümerlerin 2. Dönemi çok tanrılı şirk dini dönemidir. Sümerlerin tufan sonrası dönemi 4. ve 5. Döneme denk gelir ki bu dönemlerde çok tanrılı inanç sistemi görülmektedir. (Bülent Şahin Erdeğer-Bilinmeyen Peygamberler S.87-88) Bu inanç sistemi ile ilgili çok fazla detaya girmek istemiyorum. Çünkü bu bilgileri vermemdeki amacım, Hz. Salih a.s.’ın Semud Kavmine peygamber olduğu dönemlerde diğer coğrafyalardaki durumu da sizlere aktarmak. Bunu bilmek okuyucunun Hz. Salih a.s.’ın neden Semud Kavmine Peygamber olduğunu daha iyi anlamasına zemin hazırlayacaktır.
Sümer inancı zamanla Akad ve Babillilerin de benimsediği söylense de her ikisi de Sümer inancında değişiklik yapmışlardır.
